Không một bàn viết cố định, rất thường khi nói cho đúng không có cả một bàn viết, từ những nơi chốn riêng biệt trong hành trình đời sống, một số không nhỏ những người làm thơ hôm nay vẫn kiên trì và khiêm cung đóng góp ý nghĩ độc lập cúa mình, cảm xúc và cảm thức cúa mình vào thơ ca. Họ, những người làm chữ ấy có thể đi rất xa, rất lâu, một hôm trở về, gởi vào tay ta một trang, một tờ, và bảo "hãy đọc giùm đi". Sự trao gởi cho một kẻ khác đọc giùm này chính nó đã giúp cho văn học cứ tiếp tục đi tới. 'Thơ không thiết dụng, nhưng không còn thơ con người sẽ bước vào cuộc tự sát tâm linh'. Câu nói ấy của Octavio Paz là một lời cảnh giác khẩn trương. Thơ ca cần được tiếp sức, nhưng cũng là đúng để bảo cuộc sống rất cần tới thơ ca, nếu nó muốn sinh tồn trong hôm nay và mai hậu.
Damau chủ nhật này mời bạn đọc có một ngày đọc, đọc lại, tập thơ Đất Vỡ của vi lãng. Tập thơ vừa được xuất bản. Ấy là một lý do. Một lý do khác nữa nằm trong chính phẩm chất của thơ anh, một nhà thơ kiên nhẫn với ngôn từ hiếm thấy. Đọc nhiều, tiếp cận nhiều với sách vở văn chương, vi lãng giữ cho anh một chỗ đứng độc lập, và giữ cho thơ cúa anh nguyên một vùng đất trời nhiều âm thức trầm lắng lạ lẫm. Ngôn ngữ thơ vi lãng là một mời gọi những âm thanh hình tượng vừa gần gụi với con người cụ thể và thế giới ngay sát cạnh, lại như vừa chất chứa những triệu gọi tới những dòng thơ ngày trước, của Đông Tây, giờ vẫn còn để lại những âm hưởng trong ngôn ngữ Việt. Nước len lỏi chảy xuyên ngầm qua đất đá. Một thoáng giây tư lự về buổi bình minh sáng lên như một cánh tay trần gọi lại Jeune Parque. Một khu hành lang bệnh viện rầm rì tiếng động vào giờ muộn ở Sài Gòn hay Nha Trang. Một bức tranh treo, hai người, một cùng nhìn vào, thấy ngược trở lại những chiều tối của họ, như bức tranh chính nó nhìn thấy. Một tai nạn đêm ba mươi trên đường tối đi vòng qua xác con bò cái để thấy cả một cuộc xô chạy đảo điên trên đất cũ. Những cuộc đối thoại, những câu hỏi với hình hài triệu về từ cuộc sống gọi là em - như ngôn từ buộc phải hồi triệu... Thế giới thơ vi lãng làm nên từ những chiêu niệm và sự tinh lọc để cuối cùng nó thiết dụng như những an ủy con người ly tán.
Chúng tôi mời bạn đọc cùng trở lại với những bài thơ của anh. Cảm ơn nhà thơ vi lãng, mong anh thể tất cho chúng tôi nếu có vô tình đưa anh vào một tình huống nào trái phản với phong thái khiêm nhường vốn là của anh.
Đọc và Đọc lại Những Bài Thơ Đến Trước Giấc Ngủ của vi lãng Đặng Thơ Thơ
Với Szymborska, niềm vui của hành động viết được ví như hành động báo thù của một bàn tay sẽ bị hoại diệt, nhưng những gì bàn tay ấy viết ra sẽ là bất diệt.
vi lãng xác định lại điều ấy bằng cách nói của riêng mình: con người cuối cùng trở thành thơ, khi nó chấp nhận là mảnh giẻ mòn của những gì còn lại, là một lưu chứng, một tàn tích chống lại sự tàn hủy của thời gian và của lãng quên.
Trong nỗi tuyệt vọng đầm đìa em hỏi chữ nghĩa từ đâu tới, tôi không biết, rớt rơi theo dăm ba chiếc lá. Mùa thu trở lại sớm hơn năm ngoái sau ba mùa tăm tối, con chim bay qua núi hờ hững đánh rớt tiếng kêu, như một bài ca không nghe thấy.
In profuse despair you asked from where words come, I didn’t know, falling along with a few leaves. Autumn came back sooner than last year after three dark seasons, and a bird flying across the mountains coldly dropped its call, like an unheard song.
phía nam
giữa những gương mặt đưa đẩy
trên ngàn con nước trong ấy
chập chờn và bay lượn những cặp mắt
the south
among faces that quietly rock themselves
on the vast multitude of threads and tresses of water
within which, coming and going, flickeringly, flights of eyes
Bức Tranh/A Painting poetry vi lãng translated, with comments, by Đinh Từ Bích Thúy
Mình đi qua cơn lũ, chiều thứ sáu, chỉ vậy suốt khoảng đời
Và thế giới đóng lại như tấm gương em phòng cũ
Không một nơi để bước vào.
We survive the flood, Friday afternoon, only that (for the rest of our lives)
And the world shuts tight like a mirror in your old room
There is no entry.
trong bóng tối
cánh tay trần vung lên như thể chào bình minh
trở lại, nhưng không biết
những gì đưa lên phiến đá dâng dưới nắng
in the dark
the bare arm raised as if to salute the dawn
that has returned, but didn’t know
those things that have been brought to the slab of stone in sunlight
Và những chén cơm, vị ngọt, cái hôn ôm ấp, những rớm mồ hôi. Hắn, trong một khoảnh khắc, thấy lại nghe lại cảm lại tất cả.
Những chuyến bay vào không gian màu tím cất cánh thường xuyên trong thời niên thiếu của tôi cho đến khi chiến tranh đến gần với tôi ở mức độ có thể nhìn, ngửi, sờ mó được...
Trong nỗi tuyệt vọng đầm đìa em hỏi chữ nghĩa từ đâu tới, tôi không biết, rớt rơi theo dăm ba chiếc lá. Mùa thu trở lại sớm hơn năm ngoái sau ba mùa tăm tối, con chim bay qua núi hờ hững đánh rớt tiếng kêu, như một bài ca không nghe thấy.
những làn da vội vã chia nhau mảnh đất vỡ
trong bóng tối
Và những chén cơm, vị ngọt, cái hôn ôm ấp, những rớm mồ hôi. Hắn, trong một khoảnh khắc, thấy lại nghe lại cảm lại tất cả.